Werkgroepen

Nieuwsarchief

Statistieken

  • 58
  • 140
  • 97.205

Facebook

s-image

Verslag lezing over de balpoottafel

Gert-Jan Westhoff uit Genemuiden is 20 januari naar het Oude Stadhuis gekomen om een lezing te geven over de 17e-eeuwse balpoottafel. Hij wordt hartelijk welkom geheten door de voorzitter van onze vereniging Hanny Becker. Hoewel het aantal bezoekers niet overweldigend is zal dat volgens de spreker zijn verhaal niet negatief kunnen beïnvloeden.

De balpoottafels uit Genemuiden(1645) en IJsselmuiden (1647) brachten een stukje herinnering aan de Gouden Eeuw in de regio naar boven, in Genemuiden als museaal stuk en IJsselmuiden als avondmaalstafel. Bovendien werd er bij de inhuldiging van Willem Alexander tot koning gebruik gemaakt van een balpoottafel, waarop allerlei symbolen waren uitgestald. Op een schoolplaat van Isings van de Muiderkring (1632)  staat ook zo’n tafel. De Blokzijlerkamer van het Stedelijk Museum in Zwolle en de Schepenenzaal in Kampen hebben bolpoottafels met datering uit de Gouden Eeuw.

Aan de hand van een fotopresentatie via de beamer werden we door de historie van de balpoottafel geleid.

Deze tafel werd in 1895 verkocht. Er was echter nog wat onzekerheid over de echtheid omdat er in 1825 een enorme stadsbrand in Genemuiden is geweest en de vraag was: heeft de tafel dat wel overleefd? Aan de hand van oude foto’s veronderstelt men dat de tafel bij de familie Ekker in Villa Beekhof (1906)gestaan heeft. Dochter Barbara Ekker(1934) zou te Veere huiswerk hebben gemaakt aan deze tafel, nadat de ouders uit elkaar waren gegaan.

In 1838 is er meubilair uit de raadzaal van Genemuiden verkocht. Het Rijksmuseum heeft de tafel, met het stadswapen van Genemuiden erop, later aangekocht. Al gauw zou blijken dat hij voor een schijntje verkocht werd. Men mag hem nu in bruikleen hebben, maar wel met handschoenen aanpakken.

Naar een schilderij van Hendrick Haverkamp uit 1647 blijkt dat IJsselmuidens balpoottafel in het Hoge Huys gestaan moet hebben. Sinds 1795 staat hij in de Hervormde Kerk en wordt sinds 1803 als avondmaalstafel met banken eromheen gebruikt. In de jaren zestig waren deze tafels niet meer populair, alles moest strakker. Tafel en banken werden verkocht voor 600 gulden. De tafel bleek gekocht te zijn door een Amerikaan. Gelukkig stond de tafel nog bij een kunsthandel en omdat het een Nederlands kunstbezit betrof, kon de kerkenraad de tafel terugkopen. Helaas niet voor dezelfde prijs, een beetje meer: 22000 gulden.

Na de pauze verraste Westhoff ons met een uitstapje naar de Molukken en zoomde in op het eilandenrijk. Hoe meer je inzoomt hoe kleinere eilandjes je krijgt te zien en tenslotte vindt je eilandjes met namen als Hasselt, Geelmuiden, Hattem en Fort Barneveld. De meeste kerkjes zijn er verdwenen behalve die van Fort Barneveld maar de namen van de eilanden bestaan nog steeds. We hebben foto’s gezien van de haven van Hasselt aldaar. Wie heeft die namen gegeven? Was het Abel Tasman?  Gert-Jan Westhoff gaat het verder uitzoeken en wil er een boek over publiceren.

Daarna gaat het verder met de balpoottafel die momenteel in depot staat te Lelystad. Het bijzondere aan de tafel van Genemuiden is dat hij geen ballen heeft maar vierkanten, die fraai versierd zijn. Deze is een typisch voorbeeld van Hollands Classicisme. Een belangrijk vertegenwoordiger hiervan was Douwe Hans Vredeman, die zijn opleiding in Italië had genoten. Men bracht fraaie versieringen aan op gebouwen en meubilair, zogenaamde festoenen, te zien aan bijvoorbeeld het Mauritshuis en het koninklijk Paleis op de Dam. Het was een zeer zelfbewuste stijl.

De inleider vroeg zich af welke schrijnwerker de tafel gemaakt zou kunnen hebben. Woonde hij ergens in de regio? Daarvoor werd gekeken hoe de jaartallen geschreven zijn. In Oost Nederland zijn de ballen anders versierd. Uit de verschillen tracht men dan de plaats van herkomst te bepalen.

Spreker sluit af met de wens dat de balpoottafel niet als museumstuk zijn dagen slijt maar bij plechtige momenten en op hoogtijdagen gebruikt zal worden.

De voorzitter bedankt Westhoff voor de interessante lezing en overhandigt hem een envelop met …., een boek ´Tussen Hasselt en Amerika ´ plus een Historiael waarin de aankondiging van de lezing staat vermeld.

Door: Gerard Broekroelofs

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Nieuws

18 okt 2017

Jaarlijkse dialectavonden

Jaarlijkse dialectavonden Historische Vereniging Hasselt. Altijd al van plan geweest om eens … Verder lezen…

07 okt 2017

Lezing door Paul Rademaker

Lezing over De oorsprong van de Heilige Stede en de ontwikkelingen naar … Verder lezen…

14 jun 2017

Hassailt 2017

Hassailt vindt elke 5 jaar plaats in de mooie Hanzestad Hasselt in … Verder lezen…

Log in